Quantcast

Vai trò của giấc ngủ vô cùng quan trọng đến sức khỏe con người, giấc ngủ có vai trò của một người vệ sĩ vô hình bảo vệ cơ thể bạn khỏi các yếu tố độc hại

Trên thế giới, hai phần ba người trưởng thành ở các nước phát triển không thể dành cho mình một giấc ngủ đêm đủ 8 tiếng như được khuyến nghị.

Thực sự mà nói, bạn sẽ vô cùng ngạc nhiên vì những tác hại đi kèm. Thường xuyên ngủ ít hơn 6-7 tiếng mỗi đêm phá hủy hệ miễn dịch của bạn, tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh ung thư. (nhất là trong bối cảnh cả thế giới đang cùng nhau chống dịch COVID 19 )

Không ngủ đủ giấc cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bệnh Alzheimer ở người cao tuổi.

Ngủ không đủ giấc sẽ quyết định sức khỏe của một người nào đó thông qua biểu hiện thể trạng của họ. Thậm chí chỉ cần giảm giờ ngủ đi 1 tiếng trong vòng 1 tuần liên tục sẽ làm lượng đường huyết trong máu thay đổi nghiêm trọng dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Giấc ngủ ngắn khiến các động mạch vành bị co lại, đưa bạn gần hơn đến bệnh tim, đột quỵ. Sự gián đoạn giấc ngủ hơn nữa còn góp phần gây ra các bệnh nghiêm trọng về hệ thần kinh điển hình như trầm cảm, lo âu, tự sát.

Nhiều lúc, bạn sẽ lên cơn thèm ăn nhiều hơn khi bạn mệt mỏi. Điều này không có gì phải ngạc nhiên. Ngủ quá ít làm tăng nồng độ của loại Hoóc-môn song tạo cảm giác đói, đồng thời hãm một loại hoóc-môn có tác dụng làm thỏa mãn về thức ăn, nghĩa là bạn sẽ luôn cảm thấy đói mặc dù cách đó đã được ăn no, tình trạng này dẫn đến tín hiệu đáng lo ngại, bệnh béo phì.

Với tất cả những hậu quả về sức khỏe trên, chúng ta dễ chấp nhận hơn mối liên kết được minh chứng rằng : “giấc ngủ của bạn ngắn, tuổi thọ của bạn thấp”. Đặc biệt trong thời điểm hiện nay, bệnh dịch viêm phổi lạ do Virus COVID 19 gây tử vong phần lớn là ở người đã có tiền sử bệnh án – đây là một tín hiệu đáng lo ngại vì ngày nay, người ta càng muốn ngủ ít đi để có thêm thời gian cho những việc khác. Hơn nữa, những người có kháng thể yếu dễ có nguy cơ mắc bệnh hơn những người khác, đó là lý do tại sao số ca tử vong lại tập trung phần lớn ở người cao tuổi.

Qua bài viết này nhằm mục đích nâng cao sức khỏe, vai trò của giấc ngủ đối với cộng đồng và đẩy lùi dịch bệnh do chủng Virut COVID 19 gây ra.

Ngủ

Giấc ngủ đã tồn tại từ rất lâu, ở mọi loài giấc ngủ đều tồn tại. Điều đáng buồn ở đây là hệ lụy của một người thiếu ngủ sẽ tác động đến cuộc sống của người bình thường một cách bi kịch. Tại Mỹ mỗi giờ xảy ra một vụ tai nạn giao thông thì một người chết trong đó là do lỗi liên quan đến sự thiếu ngủ. Và thật đáng buồn khi nguyên nhân gây tai nạn giao thông do lái xe ngủ gật còn cao hơn cả do rượu bia và ma túy cộng lại.

Bên trong bộ não, giấc ngủ cải thiện tính đa dạng của các chức năng, bao gồm khả năng học hỏi, ghi nhớ và đưa ra các quyết định hay lựa chọn hợp lý của chúng ta. Giấc ngủ hiệu chuẩn lại các mạch cảm xúc, cho phép chúng ta điều hướng những thách thức xã hội và tâm lý ngày hôm sau với sự bình tĩnh của cái đầu lạnh.

Giấc ngủ cũng đồng thời củng cố lại hệ miễn dịch, tăng cường khả năng chống lại các căn bệnh ác tính, ngăn ngừa nhiễm trùng và tránh mọi loại bệnh tật. Hơn nữa, giấc ngủ còn điều chỉnh sự thèm ăn  của chúng ta, giúp kiểm soát được trọng lượng cơ thể. Một giấc ngủ đủ sẽ duy trì môt lượng vi sinh vật có ích truong đường ruột của bạn mà từ đó chúng ta hiểu biết nhiều hơn về nguồn gốc của sức khỏe dinh dưỡng.

Ngủ đủ giấc liên quan mật thiết đến hệ tim mạch của chúng ta, làm giảm huyết áp cho trái tím luôn ở trong tình trạng tốt.

Vai trò của giấc ngủ: Cơ chế của giấc ngủ

Làm cách nào để biết được lúc nào cần ngủ? Tại sao lại cảm thấy mệt mỏi sau một chuyến bay dài tới múi giờ khác? Tại sao có những người lại chọn melatonin như một giải pháp? Bằng cách nào một ly cà phê giúp bạn tỉnh táo ? Quan trọng nhất là liệu bạn đã ngủ đủ giấc hay chưa ?

Có hai cơ chế xác định thúc đẩy khi nào bạn muốn ngủ, khi nào bạn sẽ thức.

Yếu tố đầu tiên chính là tín hiệu phát ra từ chiếc đồng hồ sinh học trong cơ thể hoạt đông liên tục 24/24 vốn nằm sâu trong bộ não của bạn. Chiếc đồng hồ này tạo ra chu kì ngày – đêm làm bạn cảm thấy mệt mỏi vào ban đêm và tỉnh táo vào ban ngày, đây là điều kì diệu nhất trong cơ thể chúng ta.

Yếu tố thứ hai là một lượng hóa chất tích tụ bên trong bộ não của bạn và gây ra một loại áp lực gọi là ” áp lực ngủ. Nói một cách khách quan bạn càng thức lâu, trong não bạn sẽ tích tụ một một chất hóa học, càng nhiều chất hóa học tích tụ bạn càng cảm thấy buồn ngủ.

Sự cân bằng và kết hợp từ hai yếu tố này buộc bạn tỉnh táo và tập trung như thế nào vào ban ngày và cảm thấy mệt mỏi, sẵn sàng đi ngủ vào ban đêm, giúp bạn ngủ ngon giấc ra sao.

Vai trò của giấc ngủ : Nhịp sinh học

Nhịp sinh học (nhịp 24 tiếng) tồn tại trong bộ não giúp bạn xác định khi nào là lúc thích hợp để thức, khi nào nên đi ngủ và nó cũng đồng thời điều khiển những mẫu nhịp khác, những mẫu nhịp này có thể kể đến là các sở thích về ăn uống, tâm trạng và cảm xúc, lượng nước tiểu bài tiết ra, thân nhiệt trung tâm. Thậm chí, thời điểm sinh ra và chết đi cũng biểu thị được nhịp sinh học do những thay đổi đáng kể trong các quá trình trao đổi chất, tim mạch, nhiệt độ và nội tiết tố phụ thuộc vào sự sống mà chiếc đồng hồ này điều khiển.

Có hai nhà khoa học tham gia vào một thí nghiệm liên quan đến nhịp sinh học. Kleitman và Richardson.

Họ mang thức ăn và nước uống dùng trong 6 tuần cùng một cặp giường bệnh cao, họ thực hiện chuyến đi vào trong hang động sâu nhất hành tinh – trên thực tế, hang động này sâu tới mức ánh sáng mặt trời không thể chạm đến. Chính từ bóng tối này mà Kleitman và Richardson đã làm sáng tỏ một phát hiện khoa học đáng chú ý, định rõ nhịp sinh học của chúng ta là khoảng một ngày, nhưng không phải đúng một ngày.

Câu hỏi thí nghiệm mà hai nhà khoa học này đề ra là : Khi bị tách khỏi chu kì hằng ngày về ánh sáng và bóng tối, liệu nhịp sinh học về giấc ngủ và tỉnh giấc, cùng với thân nhiệt của họ có trở nên hoàn toàn bất thường, hay họ sẽ giống như những cá thể ở thế giới bên ngoài được tiếp xúc với nhịp ánh sáng ban ngày? Tổng cộng, họ đã trải qua 32 ngày trong bóng tối hoàn toàn.Họ phát hiện hai khám phá mang tính đột biến.

Khám phá đầu tiên chính là con người, họ đã tạo ra nhịp sinh học nội sinh của riêng mình khi thực sự không có ánh sáng mặt trời bên ngoài. Nghĩa là không có ai trong số họ rơi vào những bộc phát thức và ngủ ngẫu nhiên, thay vào đó là sự lặp lại có thể đoán trước với sự tỉnh táo kéo dài ( khoảng 15 tiếng ), kết hợp với những giấc ngủ dài khoảng 9 tiếng.

Khám phá mang tính đột phá thứ hai và sâu sắc hơn – là chu kì thức và ngủ lặp lại không chính xác là 24 tiếng, mà chắc chắn phải là dài hơn 24 tiếng.

Ở độ tuổi 20, Richardson đã phát huy khả năng chu kì thức – ngủ trong khoảng 26 – 28 tiếng. Còn tuổi 40, Kleitman có chu kì thức- ngủ ngắn hơn  một chút, nhưng vẫn dài hơn 24 tiếng. Do đó, khi không chịu tác động của ánh sáng ban ngày bên ngoài, một ngày được tạo ra từ bên trong của mỗi nhà khoa học này không còn chính xác là 24 tiếng, mà dài hơn một chút.

=> Vì nhịp sinh học bẩm sinh của chúng ta không phải chính xác là 24 tiếng, cho nên cần có một thuật ngữ ( khoa học ) mới tương đương: Nhịp sinh học – tức là, một khoảng xấp xỉ, hoặc gần với độ dài của một ngày mà không chính xác đúng một ngày.

Không phải ngẫu nhiên mà bộ não sử dụng ánh sáng ban ngày cho mục đích vặn lại “đồng hồ sinh học” này. Ánh sáng ban ngày là tín hiệu lặp lại đáng tin cậy nhất mà chúng ta có trong môi trường sống của mình. Kể từ khi tồn tại hành tinh Trái Đất, Mặt Trời luôn luôn mọc vào buổi sáng và lặn vào buổi tối. Lý do khiên cho hầu hết các loại có khả năng sử dụng nhịp sinh học của mình chính là để đồng bộ bản thân chúng cùng với các hoạt động, cả bên trong ( ví dụ như nhiệt độ ) lẫn bên ngoài ( chẳng hạn như ăn uống).

Song ánh sáng ban ngày không phải là tín hiệu duy nhất mà bộ não có thể hiểu được đối với mục đích vặn lại đồng hồ sinh học, mặc dù ánh sáng là tín hiệu chính và sự ưu tiên. Cho nên bộ não cũng có thể sử dụng các tín hiệu bên ngoài khác, chẳng hạn như thức ăn, tập thể dục, những thay đổi nhiệt độ bất thường và ngay cả sự tương tác xã hội thường xuyên theo thời gian, miên sao chúng chắc chắn lặp lại. Tất cả những sự kiện trên đều có khả năng điều chỉnh lại đồng hồ sinh học cho phép nó điểm đúng dấu hiệu 24 tiếng chính xác.

Mặc dù mỗi con người đều hiển thị một đường biểu đồ nhịp sinh học 24 tiếng rõ ràng như nhau, nhưng thời điểm của họ lại rất khác nhau. Đối với một số người, đỉnh của sự tỉnh táo đến sớm vào ban ngày và cơn buồn ngủ của họ đến sớm vào ban đêm. Đây là “kiểu (người ưa ) buổi sáng ” và chiếm khoảng 40% dân số.

Những người thuộc nhóm này thích thức dậy vào đúng hoặc quanh thời điểm xuất hiện bình minh, cảm thấy vui vẻ khi làm như vậy và giải quyết được mọi việc thật tối ưu vào thời gian này trong ngày. Nhóm những người còn lại thuộc kiểu người “ưa buổi tối” và chiếm khoảng 30% dân số. Đây là những người bẩm sinh thích ngủ muộn rồi thức dậy muộn vào buổi sáng, hoặc thậm chí vào buổi chiều hôm sau. Và 30% những người còn lại ở giữa hai kiểu buổi sáng và buổi tối này, song hơi thiên về buổi tối.

Đôi với những người “kiểu ưa buổi tối” . Thứ nhất những người này thường bị gắn cho cái mác là lười biến, dựa trên tập quán dậy muộn hơn trong ngày do thực tế họ không thể ngủ được trước sáng sớm. Thực chất những người này bị ràng buộc với một lịch hoạt động bị cấu trúc sẵn có của ADN gây cản trở. Vì vậy đây không phải là lỗi có ý thức mà là số phận theo di truyền của các cú đêm.

Thứ hai chính là phạm vi hoạt động bất công, vốn đã trở thành vấn đề thâm căn cố đế trong việc sắp xếp phân bổ việc làm trong xã hội, chủ yếu theo khuynh hướng thiên về những thời điểm bắt đầu sớm, điều đó gây ra sự cản trở cho những người “ưa buổi tối” – một kiểu hành xác. Do đó, vào buổi sáng, hiệu suất công việc của họ nhìn chung là ít hiệu quả hơn, đồng thời họ cũng không có điều kiện để phát huy hết mức khả năng của mình về hiệu suất đồng thời những người họ cũng đối diện với nguy cơ cao bị mắc các căn bệnh như trầm cảm, lo âu, tiểu đường, ung thư, đau tim và đột quỵ.

Vai trò của giấc ngủ : Melatonin

Đồng hồ sinh học dựa vào các tín hiệu của ngày và đêm lặp lại liên tục trên bộ não bằng cách sử dụng tín hiệu truyền dẫn được gọi là Melatonin.

Melatonin hay còn được gọi là “hoóc – môn của đêm” hay “hoóc – môn ma cà rồng”. Sở dĩ Melatonin có thêm những tên gọi đó không phải vì hoóc – môn này gây hại, mà đơn giản nó chỉ được giải phóng vào ban đêm. Sự gia tăng lượng melatonin này bắt đầu ngay sau hoàng hôn , được giải phóng vào trong dòng máu từ tuyến tùng, khu vực nằm phía sau bộ não của bạn. Melatonin hoạt động như một chiếc loa công suất lớn thông báo một thông điệp rõ ràng đến bộ não và cơ thể: “Tối rồi, Trời tối “. Còn chúng ta nhận được mệnh lệnh triệu tập của đêm ngay thời điểm đó và kèm theo mệnh lệnh sinh học về thời gian bắt đầu giấc ngủ.

Bằng cách này, melatonin giúp điều chỉnh thời gian khi giấc ngủ xảy ra nhờ việc báo hiệu đêm một cách có hệ thống trong khắp cơ thể. Nhưng Melatonin không ảnh hưởng mấy đến sự sinh ra bản thân giấc ngủ: một giả định sai lầm mà nhiều người mắc phải. Để làm rõ sự khác biệt này, chúng ta hãy hình dung giấc ngủ như cuộc thi chạy cự li 1 00 mét ở Olympic. Melatonin chính là giọng nói của hiệu lệnh viên bấm giờ khi hô:” Vận động viên, vào vị trí” và sau đó nổ súng bắt đầu cuộc đua. Hiệu lệnh viên bấm giờ (melatonin) chi phối thời gian khi vào cuộc đua ( giấc ngủ ) bắt đầu mà không hề tham gia vào cuộc đua. Theo sự tương tự này, bản thân các vận động viên chạy nước rút là những vùng não và các quá trình khác tích cực sinh ra giấc ngủ.  Melatonin “dồn” các vùng sinh ra giấc ngủ này của bộ não đến vạch xuất phát của giờ ngủ và đơn giản đưa ra sự chỉ dẫn chính thức để bắt đầu giấc ngủ mà không hề tham gia vào chính cuộc đua giấc ngủ.

=> Vì vậy, melatonin cho thấy bản thân nó không giữ vai trò trợ giúp giấc ngủ mạnh mẽ, ít ra không dành cho những người khỏe manh, không bị mệt mỏi vì lệch múi giờ. Song nếu có, vẫn có thể có ít melatonin trong thuốc ngủ. Điều đó nói lên rằng, không nên đánh giá thấp hiệu ứng giả dược gây ngủ đáng kể của melatonin: vì rốt cuộc, hiệu ưng giả dược là tác dụng đáng tin cậy nhất trong tất cả các tác dụng của thuốc lên cơ thể.

Một khi giấc ngủ đang diễn ra, melatonin từ từ giảm nồng độ trong đêm và vào các giờ buổi sáng. Bình minh tới, khi ánh sáng mặt trời đi vào bộ não thông qua mắt ( ngay cả khi xuyên qua mí mắt đang nhắm chặt), như một bàn đạp phanh tác dụng lên tuyến tùng, do đó làm ngưng quá trình giải phóng melatonin. Sự vắng mặt của việc lưu thông melatonin lúc này thông báo cho bộ não và cơ thể rằng đã đạt tới vạch kết thúc của giấc ngủ. Đây chính là thời gian báo hiệu cuộc đua giấc ngủ kết thúc và cho phép sự tỉnh táo hoạt động trở lại suốt cả ban ngày.

Lúc này con người chúng ta ” được cung cấp năng lượng mặt trời “. Sau đó, khi ánh sáng ban ngày nhạt dần, cũng giống như khi bàn đạp phanh năng lượng mặt trời ngăn chặn melatonin, melatonin bắt đầu tăng lên, một giai đoạn đêm khác được báo hiệu và một ( cuộc đua ) giấc ngủ khác lại được gọi đến vạch xuất phát.

Vì vậy, ánh sáng là nhân tố then chốt quyết định xem liệu có nên phóng ra lượng melatonin báo hiệu đã đến lúc liệu bạn cần nghỉ ngơi hay tỉnh táo tập trung, do đó ánh sáng nhân tạo cũng có thể tác động đến nhịp sinh học của bạn dù cho đó là ánh sáng nhân tạo. Dưới tác động của ánh sáng nhân tạo đó, nhịp sinh học trong bạn sẽ vô tình hiểu nhầm trời vẫn chưa tối và chưa đến lúc phải tiết ra melatonin. Ví dụ : bạn đang ở trong nhà và ánh sáng từ đèn điện quá chói tác động đến bạn, lúc này nhịp sinh hoc sẽ đánh giá bạn đang ở trong tình trạng ban ngày và lúc này cần duy trì sự tập trung và không tiết ra melatonin, điều đó dẫn đến việc mãi đến 1-2 giờ sáng khi mà áp lực ngủ đã tích tụ sẵn từ ban ngày dồn lại, buộc cơ thể bạn mệt mỏi và sáng hôm sau tỉnh dậy lúc 6h để tiếp tục công việc, thứ bạn gánh lấy chính là sự mệt mỏi, mất tập trung, hơn thế nữa là sự gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, béo phì,…

Vai trò của giấc ngủ : Đèn Đóm

  • Việc chọn ánh sáng từ thiết bị nào cũng là một cách để bảo vệ sức khỏe của bạn gián tiếp thông qua giấc ngủ
  • Một giấc ngủ ngon là không có bất kì sự gián đoạn hay sự điều chỉnh nhầm lẫn của đồng hồ sinh học dưới tác động của ánh sáng

Vì vậy nếu quan tâm đến những loại đèn ngủ có ánh sáng vừa phải không tác động đến giấc ngủ, bạn có thể xem qua các loại đèn ngủ được làm bằng gốm sứ với tạo hình dễ nhìn, kích thích giấc ngủ để một đêm của bạn luôn trong trạng thái tốt nhất cũng như phát huy tối đa hiệu quả công việc của bạn

Bên cạnh đó việc chọn ánh sáng đèn phù hơp duy trì giấc ngủ sẽ làm tăng hệ miễn dịch, kháng thể giúp bạn tránh nhiễm các căn bênh. Đặc biệt trong bối cảnh cả thế giới đang đối phó với đại dịch toàn cầu với chủng Virus mới ( COVID 19)

Đây là bài viết thể hiện vai trò của giấc ngủ đối với các hoạt động xã hội của con người

Bạn có thể truy cập Trang Đèn Đóm Tại Đây

Bài viết này tham khảo dựa trên : Tác động của ánh sáng đến giấc ngủ REM

Một số từ khóa tìm kiếm liên quan:

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *