Quantcast

Lịch sử Gom bat trang từ lâu đã trở thành sản phẩm văn hóa của dân tộc, ngày nay sản phẩm này đang được phổ biến và lan rộng, các giá trị cao đẹp của gốm Bát Tràng được rất nhiều người Việt tin dùng, thậm chí mặt hàng này

Làng gốm Bát Trà

gom-bat-trang
gom-bat-trang

làng nghề mà mỗi người dân là một nghệ nhân, những người đã “sai khiến” được đất và lửa để tạo nên những tinh hoa cho cuộc đời. Gom bat trang luôn hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp mộc mạc, giản dị, trong sáng, thắm tươi hồn dân tộc qua sự vô cùng phong phú về chủng loại, hoa văn nhưng rất độc đáo và ngày càng đa dạng, bắt mắt.

Ngày hôm nay các bạn hãy cùng Đèn Đóm tìm hiểu về lịch sử quá trình hình thành làng gom bat trang này qua từng thời kì nhé!

Đèn gốm Bát Tràng

Lịch sử Gốm Bát Tràng

Làng Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội, nằm bên bờ tả ngạn sông Hồng. Ngôi làng đã ra đời cùng với kinh đô Thăng Long xưa và phát triển, tồn tại cho đến ngày nay. Tương truyền, những nghệ nhân năm xưa sống rải rác khắp nơi đã theo cuộc dời đô của vua Lý Thái Tổ từ Hoa Lư về Thăng Long, đến bờ tả ngạn sông Nhị (tức sông Hồng), thì phát hiện vùng này có nhiều đất sét trắng, nguồn nguyên liệu quý để làm gốm. Thế là họ dừng chân, lập làng, phát triển nghề làm gốm, ổn định cuộc sống. Hàng trăm năm trôi qua, làng nghề có lúc thịnh lúc suy, nhưng tình yêu vô tận của người Bát Tràng đối với nghề nghiệp của tổ tiên đã giúp làng nghề tồn tại vững bền, phát triển theo thời gian.

Theo nghĩa Hán Việt, chữ Bát (鉢) là bát ăn của nhà sư (tiếng Phạn là Patra), chữ Tràng (場, còn đọc là Trường) nghĩa là “cái sân lớn”, là mảnh đất dành riêng cho chuyên môn. Theo các cụ già trong làng kể lại, chữ Bát bên trái là bộ “Kim-金” ví với sự giàu có, “本-bản” có nghĩa là cội nguồn, nguồn gốc. Dùng chữ Bát như vậy để khuyên răn con cháu “có nghề có nghiệp thì cũng không được quên gốc”. Hiện nay, tại các đình, đền và chùa ở Bát Tràng đều vẫn còn các chữ Bát Tràng được viết bằng chữ Hán là 鉢場.

Theo sử biên niên có thể xem thế kỷ 14-15 là thời gian hình thành làng gốm Bát Tràng lịch sử. Đại Việt sử ký toàn thư chép “Nhâm Thìn, Thiệu Phong năm thứ 12 (1352)… mùa thu, tháng 7, nước lớn tràn ngập, vỡ đê xã Bát, Khối, lúa má chìm ngập. Khoái Châu, Hồng Châu và Thuận An bị hại nhất”. Xã Bát là xã Bát Tràng, xã Khối là xã Thổ Khối, hai xã ven đê bên tả ngạn sông Nhị, tức sông Hồng ngày nay. Cũng theo Đại Việt sử ký toàn thư thì năm 1376, trong một cuộc Nam chinh, đoàn chiến thuyền của vua Trần Duệ Tông xuất phát từ Thăng Long xuôi theo sông Nhị (sông Hồng) đi qua “bến sông xã Bát” tức bến sông Hồng thuộc xã Bát Tràng. Dư địa chí của Nguyễn Trãi chép “Làng Bát Tràng làm đồ bát chén” và còn có đoạn “Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, Huê Câu thuộc huyện Văn Giang. Hai làng ấy cung ứng đồ cống cho Trung Quốc là 70 bộ bát đĩa, 200 tấm vải thâm”…

Nhưng theo những câu chuyện thu thập được ở Bát Tràng thì làng gốm này có thể ra đời sớm hơn. Tại Bát Tràng đến nay vẫn lưu truyền những huyền thoại về nguồn gốc của nghề gốm:

Vào thời nhà Lý, có ba vị Thái học sinh là Hứa Vinh Kiều (hay Cảo), Đào Trí Tiến và Lưu Phương Tú (hay Lưu Vĩnh Phong) được cử đi sứ Bắc Tống. Sau khi hoàn tất sứ mệnh, trên đường trở về nước qua Thiều Châu (hiện nay tại Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc) gặp bão, phải nghỉ lại. Ở đây có lò gốm nổi tiếng, ba ông đến thăm và học được một số kỹ thuật đem về truyền bá cho dân chúng quê hương. Hứa Vĩnh Kiều truyền cho Bát Tràng nước men rạn trắng. Đào Trí Tiến truyền cho Thổ Hà (huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) nước men sắc màu vàng đỏ. Lưu Phương Tú truyền cho Phù Lãng (huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) nước men màu đỏ màu vàng thẫm. Câu chuyện trên cũng được lưu truyền ở Thổ Hà và Phù Lãng với ít nhiều sai biệt về tình tiết. Nếu đúng vậy, nghề gom Bat Trang đã có từ thời nhà Lý, ngang với thời Bắc Tống nghĩa là trước năm 1127.

Đến nay, chưa tìm thấy tư liệu lịch sử nào xác nhận tiểu sử của ba nhân vật trên cũng như khẳng định sự hình thành của làng. Những công trình khai quật khảo cổ học trong tương lai có thể cho thấy rõ hơn bề dày lịch sử và những di tích của làng gốm Bát Tràng. Chỉ có điều chắc chắn là lịch sử gom Bat Trang xuất hiện từ rất sớm, vào giai đoạn cuối của Văn hoá Hoà Bình đầu Văn hoá Bắc Sơn. Trong quá trình phát triển nghề gốm, đương nhiên có nhiều quan hệ giao lưu với gốm sứ Trung Quốc và có tiếp nhận một số ảnh hưởng của gốm sứ Trung Quốc.

den-bat-trang
den-bat-trang

Các sản phẩm gốm sứ từ đôi bàn tay tài hoa của người nghệ nhân Bát Tràng đã được chọn làm đồ cống phẩm sang phương Bắc

Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, Thăng Long trở thành trung tâm chính trị của nước Đại Việt. Do nhu cầu phát triển của kinh thành, nhiều thương nhân, thợ thủ công từ các nơi tìm về Thăng Long hành nghề và lập nghiệp. Sự ra đời và phát triển của Thăng Long đã tác động mạnh đến hoạt động kinh tế của các làng xung quanh, trong đó có làng Bát Tràng. Đặc biệt vùng này lại có nhiều đất sét trắng, một nguồn nguyên liệu tốt để sản xuất đồ gốm. Theo ký ức và tục lệ dân gian thì trong số các dòng họ ở Bát Tràng, có dòng họ Nguyễn Ninh Tràng. Có ý kiến cho rằng Nguyễn Ninh Tràng là họ Nguyễn ở trường Vĩnh Ninh, một lò gốm ở Thành Hoá, nhưng chưa có tư liệu xác nhận. Gia phả một số dòng họ ở Bát Tràng như họ Lê, Vương, Phạm, Nguyễn… ghi nhận rằng tổ tiên xưa từ Bồ Bát di cư ra đây (Bồ Bát là Bồ Xuyên và Bạch Bát) cùng họ Nguyễn Ninh Tràng lập lò gốm, gọi là Bạch Thổ phường (phường Đất Trắng). Những đợt di cư tiếp theo đã biến Bát Tràng từ một làng gốm bình thường đã trở thành một trung tâm gốm nổi tiếng được triều đình chọn cung cấp đồ cống phẩm cho nhà Mình.

(còn tiếp)

Sức khỏe của con người có thể bị tác động bởi các yếu tố ánh sáng nhân tạo : Xem Ngay Tại Đây

Quay lại Trang Chủ

Một số từ khóa tìm kiếm liên quan :

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *