Quantcast
Gom Bat Trang đã tồn tại ở ngoại thành thủ đô Hà Nội đã gần 700 năm, làng gốm cổ Bát Tràng ngày càng phát triển và trở thành một trong những làng nghề lưu giữ tinh hoa văn hóa vào bậc nhất. Ở lần trước Đèn Đóm đã giới thiệu đôi nét về cách người ta tạo ra gom bat trang. Ở phần 2 sẽ là quá trình phát triển của làng gom bat trang qua cái giai đoạn lịch sử

Láng gốm cổ Bát Tràng vẫn lưu giữ tinh hoa nghề gốm phát triển cho đến ngày hôm nay

Gom Bat Trang

 

gom-bat-trang
gom-bat-trang

Thế kỉ 15–16

Chính sách của nhà Mạc đối với giới sĩ, nông, công, thương trong thời gian này vô cùng nới lỏng, không chủ trương “ức thương” như trước nên những nền kinh tế hàng hoá có điều kiện phát triển thuận lợi hơn. Vì thế mà sản phẩm gom Bat Trang đã phổ biển rộng rãi trong khắp cả nước. Gốm Bát Tràng thời nhà Mạc có nhiều sản phẩm được ghi chép rõ ràng năm chế tạo, tên người đặt hàng và người sản xuất. Qua những nền minh văn  trên đã cho thấy người đặt hàng bao gồm cả một số quan chức cao cấp và quý tộc nhà Mạc như công chúa Phúc Tràng, phò mã Ngạn quận công, Đà quốc công Mạc Ngọc Liễn, Mĩ quốc công phu nhân… Người đặt hàng trải ra trên một không gian rộng lớn bao gồm nhiều phủ huyện vùng đồng bằng Bắc Bộ và bắc Trung Bộ.

gom-bat-trang 1
gom-bat-trang 1
Qua bàn tay nghệ nhân, các sản phảm gốm sứ bát tràng luôn mang nét tinh xảo mà bất cứ ai cũng phải thừa nhận

Thế kỉ 16–17

 

Nhưng có thể nói, nghề gốm ở Bát Tràng cực thịnh là vào thế kỷ 16, 17. Sau những phát kiến địa lí cuối thế kỉ 15, nhiều nước phát triển của Tây Âu tràn sang phương Đông. Các nước Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp… thành lập công ty, xây dựng căn cứ ở phương Đông để buôn bán. Hoạt động mậu dịch hàng hải khu vực Đông Nam Á vốn có lịch sử lâu đời càng trở nên sôi động, lôi cuốn các nước trong khu vực vào hệ thống buôn bán châu Á và với thị trường thế giới đang hình thành.

gom-bat-trang 2
gom-bat-trang 2
Cặp chân đèn gốm hoa lam cổ bát Tràng năm 1578

Sau khi thành lập, nhà Minh (Trung Quốc) chủ trương cấm tư nhân buôn bán với nước ngoài làm cho việc xuất khẩu gốm sứ nổi tiếng của Trung Quốc bị hạn chế đã tạo điều kiện cho đồ gom Bat Trang mở rộng thị trường ở vùng Đông Nam Á. Khi nhà Minh (Trung Quốc) bãi bỏ chính sách bế quan toả cảng (1567) nhưng vẫn cấm xuất khẩu một số nguyên liệu và mặt hàng quan trọng sang Nhật Bản, đã tạo cho quan hệ buôn bán giữa Việt Nam và Nhật Bản đặc biệt phát triển, qua đó nhiều đồ gốm Bát Tràng được nhập cảng vào Nhật Bản.

Năm 1644 nhà Thanh (Trung Quốc) tái lập lại chính sách cấm vượt biển buôn bán với nước ngoài, cho đến năm 1684 sau khi giải phóng Đài Loan. Trong thời gian đó, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, trong đó có đồ gốm Bát Tràng không bị hàng Trung Quốc cạnh tranh nên lại có điều kiện phát triển mạnh.

gom-bat-trang 3
gom-bat-trang 3
Giữa sự canh tranh khốc liệt, gốm sứ Bát Tràng luôn có một chỗ đứng khá vững chắc

Thế kỉ 15–17 là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của ngành sản xuất gốm xuất khẩu Việt Nam, trong đó ở phía bắc có hai trung tâm quan trọng và nổi tiếng là Bát Tràng và Chu Đậu-Mỹ Xá (các xã Minh Tân, Thái Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương). Lúc bấy giờ, Thăng Long (Hà Nội) và Phố Hiến (nay thuộc tỉnh Hưng Yên) là hai đô thị lớn nhất và cũng là hại trung tâm mậu dịch đối ngoại thịnh đạt nhất của Đàng Ngoài.

gom-bat-trang 4
gom-bat-trang 4

Họa tiết hoa văn cổ trên gốm sứ Bát Tràng

Một chiếc đỉnh bằng gốm tráng men trang trí đắp nổi rồng và nghê do thợ làng Bát Tràng chế tạo vào năm 1736, thời Cảnh Hưng.
Bát Tràng có may mắn và thuận lợi lớn là nằm bên bờ sông Nhị (sông Hồng) ở khoảng giữa Thăng Long và Phố Hiến, trên đường thuỷ nối liền hai đô thị này và là cửa ngõ thông thương với thế giới bên ngoài. Qua thuyền buôn Trung Quốc, Nhật Bản, các nước Đông Nam Á và các nước phương Tây, đồ gốm Việt Nam được bán sang Nhật Bản và nhiều nước Đông Nam Á, Nam Á. Các công ty phương Tây, nhất là Công ty Đông Ấn của Hà Lan, trong phương thức buôn bán “từ Ấn Độ (phương Đông) sang Ấn Độ”, đã mua nhiều đồ gốm Việt Nam bán sang thị trường Đông Nam Á và Nhật Bản.

gom-bat-trang 5
gom-bat-trang 5
Với vị trí ngay ven sông Nhị, làng gốm Bát Tràng từ lâu đã “xuất khẩu” các sản phẩm gốm sứ sang thị trường nước ngoài

Cuối thế kỉ 17 và đầu thế kỉ 18

Việc xuất khẩu và buôn bán đồ gốm Việt Nam ở Đông Nam Á bị giảm sút nhanh chóng vì sau khi Đài Loan được giải phóng (1684) và triều Thanh bãi bỏ chính sách cấm vượt biển buôn bán với nước ngoài. Từ đó, gốm sứ chất lượng cao của Trung Quốc tràn xuống thị trường Đông Nam Á và đồ gốm Việt Nam không đủ sức cạnh tranh. Nhật Bản, sau một thời gian đóng cửa để bảo vệ các nguyên liệu quý như bạc, đồng, đã đẩy mạnh được sự phát triển các ngành kinh tế trong nước như tơ lụa, đường, gốm sứ… mà trước đây phải mua sản phẩm của nước ngoài.

Thế kỉ 18–19

Một số nước phương Tây đi vào cuộc cách mạng công nghiệp với những hàng hoá mới cần thị trường tiêu thụ rộng lớn. Tình hình kinh tế đó cùng với chính sách hạn chế ngoại thương của các chính quyền Trịnh, Nguyễn trong thế kỉ 18 và của nhà Nguyễn trong thế kỉ 19 đã làm cho quan hệ mậu dịch đối ngoại của Việt Nam sa sút và việc xuất khẩu đồ gốm cũng bị suy giảm. Đó là lí do khiến một số làng nghề gốm bị gián đoạn sản xuất (như làng gốm Chu Đậu-Mỹ Xá).

gom-bat-trang 6
gom-bat-trang 6

Một trong những chiếc giếng cổ được xây bằng gạch Bát tràng trứ danh còn tồn tại đến ngày nay

Gốm Bát Tràng tuy có bị ảnh hưởng, nhưng vẫn giữ được sức sống bền bỉ nhờ có một thị trường tiêu thụ rộng rãi trong nước với những đồ gia dụng, đồ thờ, đồ trang trí và gạch xây rất cần thiết cho mọi tầng lớp xã hội từ quý tộc đến dân thường. Trong giai đoạn này, gốm Bát Tràng xuất khẩu giảm sút, nhưng làng gốm Bát Tràng vẫn là một trung tâm sản xuất gốm truyền thống có tiếng trong nước.
Tham khảo thêm tại đây

Sức khỏe của con người có thể bị tác động bởi các yếu tố ánh sáng nhân tạo : Xem Ngay Tại Đây

Quay lại Trang chủ

Một số từ khóa tìm kiếm liên quan :

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *